10.08.2025
MIMARLIK PERSPEKTIFINDEN “MARKA SEHIR” OLUSTURMAK
“Küresellesme olgusu küresel bazda etkin olan ‘dünya kentleri’ kavramini da beraberinde getirmektedir. Uluslararasi rekabetin yerini, kentlerin rekabetine biraktigi bu süreçte; inisiyatif kullanabilen, etkin politikalar belirleyebilen ve kendini iyi tanitabilen sehirler, ön plana çikarak kalkinmanin nimetlerinden yararlanirken, rekabet edemeyen diger sehirler geride kalmaktadir'
Dünyada küresellesme süreciyle birlikte yasanan gelismeler, ülkelerin ve sehirlerin degisen dünya kosullarina ayak uydurabilmek için birbirleriyle rekabet etmelerini zorunlu hale getirmistir. Özellikle bilgi ve iletisim teknolojilerinin ön plana çikmasiyla birlikte, daha hizli kararlar alabilen ve özgün yapisini koruyabilen sehirler uluslararasi arenada daha güçlü ve daha etkin olduklarini göstermistir. Tarihte ekonomik kalkinmanin en önemli göstergesi sehirlerdir. Küresellesmeyle birlikte bir ülke ya da bölgenin parçasi olan sehir tanimi yerini, dünyadaki sehir ve bölgelerle yarisan, rekabet gücü kazanmaya çalisan sehir kavramina birakmistir. Günümüzde marka sehirler ülkelerinden daha önemli bir konumdadir. Marka sehir olusumunda kültürel miras, gelenek ve görenekler, sahip olunan dogal yapi ve çevresel faktörler, o yöreye özgü ürünler ya da dogal kaynaklar ile geçmise yönelik beceriler etkili olmaktadir. Son yillarda yasanan küresel rekabet ve bunun sehirlere, ülkelere yönelik yansimasi marka sehir kavramini önemli hale getirmistir. Günümüzde marka sehirler veya ülkelerin hedef kitlenin zihninde kentsel ve mimari degisim yaratma, sehir markasi gelistirme ve sehirde yasam kalitesini artirma gibi sehirle ilgili olumlu algilar olusturmasi gerekmektedir. Sehirlerin marka görüntüleri, tipki ürünlerin, sirketlerin ve ülkelerin marka görüntüleri gibi, her gün dünyanin her yerinden, milyonlarca insan tarafindan alinan sayisiz karari etkilemektedir. Sehir markalarinin, sakinlerin sehirde yasamayi tercih etmelerinde, yatirimcilarin ise sehri yatirim yapilabilir olarak görmelerinde etkili olmaktadir. Marka sehirler; tarihi ve kültürel zenginliklere olan ilgiyi artirir, turizmin gelisimini, yeni istihdam olanaklari saglarken, kentin gayrisafi millî hasilasini artirir. Yerli ve yabanci sermayenin kente daha fazla gayrimenkul yatirimlari yapmasinda etkili olur. Yeni is alanlari olusturulmasinda, kentin finans, konferans, kongre ve fuar merkezi haline gelmesine imkân tanir. Uluslararasi gayrimenkul yatirimlarinda öne çikan marka sehirlerde insaat sektörünün gelisimi daha hizli olur. Türkiye ekonomisinin lokomotifi basat sektör insaat alaninda gelecek nesiller için sürdürülebilir yapilar insa edilir. Kent mimarisine estetik ve yasam deger katan projeler üretilir. Içerisinde marka sehir olusturabilen ülkeler sadece turizmde degil gayrimenkul yatirimlarinda da ilgi görür. Marka sehir olmaya aday kentler için önemli olan istihdam, GSMH, egitim, ulasim, siyasi ve sosyal çevre, kamusal hizmetler, yaratici ve yenilikçi olma, kültürel çevre ve saglik alanlarinda üst siralarda yer alan sehirlerarasinda olabilmektir. Bu kriterlerde basari saglamak, uzun vadeli kalkinma ve küresel rekabette sürdürülebilir bir avantaj getirir. Uluslararasi rekabetin bir anlamda sehirlerin rekabetine dönüsmeye basladigi böyle bir zaman diliminde, etkin ve verimli politikalarla kendini özgün bir anlayisla yeniden yapilandiran ve bu yeniliklerini dis dünyaya tanitabilen sehirler ekonomik kalkinmadan, sermaye hareketlerinden, ziyaretçi gelirlerinden daha çok faydalanirken, bu dönüsümü gerçeklestiremeyen sehirler rekabette payina düseni alamamakta ve geri kalmaktadir. Marka sehir kavrami son yillarda giderek önem kazanan bir konudur. Sehirler marka olmak ve gelirlerini arttirmak için yogun bir çaba sarf etmektedir. Bu açidan sehir imajinin gelistirilmesi, yabanci yatirimlarin sehre çekilmesi, turizm gelirlerinin arttirilmasi amaciyla çesitli çalismalar yapilmaktadir. Yerel yöneticiler marka kavramina bu nedenle daha fazla önem vermeye baslamistir.
Türkiye gayrimenkul sektörü, farkli yatirim amaçlarina yönelik bir yelpazede çesitli gayrimenkul türleri sunarak genis bir yatirimci kitlesine hitap etmektedir. Bu sektörde yer alan konut, ticari gayrimenkul, arsa ve tarla yatirimi gibi alanlarin degerinin belirlenmesi ve gayrimenkulün degerini etkileyen faktörlerin tespit edilmesi büyük önem tasimaktadir. Gayrimenkulün tasinamaz olmasi, heterojen özelliklere sahip olmasi ve bulundugu bölge ile satin aliniyor olmasi, sehirlerin marka imaji ve degerlendirilmesinde en belirleyici faktör olmaktadir. Dünyada ve ülkemizde yer alan marka sehirler gayrimenkul yatirimlarinda ilk siralarda yer almaktadir. Gayrimenkul yatirimlarinda konut fiyatlari, bir sehrin ekonomik gücünü ve cazibesini yansitan önemli bir göstergedir. Yükselen konut fiyatlari, yasam kalitesi ve ekonomik istikrari gösterir. Konut fiyatlarindaki artislar, yatirimcilarin ve bireylerin ilgisini artirir. Konutlarin degerlenmesi, sehirlerin marka gücünün artmasina katki saglar. Marka gücü yüksek sehirlerde yatirim yapmanin avantajlari fazla olur. Daha hizli deger kazanan, daha yüksek kira getirisi ve hizli satis imkâni saglayan gayrimenkuller, uzun vadeli güvenilir yatirim olanagi sunar. Sehir markalasma ve pazarlama faaliyetleri kapsaminda küresel gayrimenkul ve emlak fuarlarinin katilimci sehirlerin yenilenmesine ve tutundurulmasinda da etkili olmaktadir. Marka sehirlerde yapilan gayrimenkul ve emlak fuarlarinin, yerel yönetimlere yatirimci tercihlerini anlama ve bu tercihlere göre stratejik pozisyonlar belirleme yetenegi kazandirdigi görülmüstür. Bu süreç, yatirimcilari etkileme kapasitesini belirlerken ayni zamanda yerel yönetimlerin markalasma politikalarini da etkilemektedir.
Ülkemizde özellikle gayrimenkul yatirimlarinda hem iç hem de uluslararasi pazarda ilgi gören, tarihi ipek yolunun geçtigi, Avrupa ve Asya kitalarinin birlestigi, içinden bogaz geçen ve üç imparatorluga baskentlik yapmis olan kadim sehir Istanbul en güzel örnektedir. Türkiye’nin ekonomik baskenti marka sehir Istanbul, günümüzde de finans, ticaret, lojistik ve turizm alanlarinda ve ülkemiz ekonomisinin üretim, istihdam ve ihracat alanlarinda oldukça büyük bir rol oynamaya devam etmektedir. Bu kadim sehir, Türkiye ekonomisinde merkezi bir konuma sahiptir ve ülkenin ekonomik dinamiklerini büyük ölçüde etkilemektedir. Marka sehir Istanbul büyük ölçekte konsept gayrimenkul projelerinin yogun olarak tasarlandigi bir sehirdir. Yerli ve yabanci konut yatirimcilari tarafindan en çok tercih edilen sehir olma özelligini göstermektedir. Istanbul ayni zamanda kültürel çesitliligi ile de öne çikar; tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipligi yapmis olan sehir, kültürel mirasin korunmasi ve tanitilmasi açisindan büyük bir öneme sahiptir.
Marka sehir Istanbul, farkli etnik ve kültürel gruplarin bir arada yasadigi, kentte yasayanlarin özgüvenlerinin artmasina, kente aidiyet duygusunun gelismesine katki saglamaktadir. Sehirlerin vizyonu mimarlik açisindan sehrin estetik, islevsel, sosyal ve çevresel yapisinin sekillendirilmesinde önemli bir rol oynar. Mimarlik, sadece binalarin tasarimi degil, ayni zamanda yasam alanlarinin nasil kurgulandigini belirleyen güçlü bir araçtir. Dünya üzerinde markalasan sehirler arasinda ayirt edici mimari yapilarin ön plana çiktigi da görülüyor. Bir ülke veya sehrin gelismisligi ve markalasmasi sehircilik, ulasim alternatifleri, altyapi ve yapilarin estetik olmasina göre degerlendiriliyor. Marka sehir olmak için insa edilen yapilardaki mimari yaklasimin, ön plana çikan özelliklerin farkli ve özgün olmasi gerekiyor. Tarihi katmanlari, kültürel mirasi yansitan yapilar sehirlerin marka degerini olusturuyor. Marka sehirlerin çogunda bir veya birkaç ikonik yapi bulunur. Bu yapilar sadece estetik degil, turizm, yatirim ve sosyal medya görünürlügü açisindan da deger üretmektedir. Marka sehirler sadece büyük yapilarla degil, iyi tasarlanmis sokaklar, parklar, meydanlar ve kamusal alanlarla anilir. Yürünebilir, insan odakli kentler olusurken, sehir sakinleri için kaliteli sosyal yasam alanlari saglanir. Yasanabilirlik endeksleri yükselir; bu da sehrin imajina dogrudan katki saglar. Çagdas marka sehir vizyonu, yalnizca estetik degil, çevreci ve sosyal açidan sorumlu mimarlik anlayisi ile mümkün olur. Mimari eserleriyle ve tarihi geçmisiyle yüzyillardir ön plana çikan ülkemiz, günümüzde de insaat sektörüyle dünyada en hizli gelisim gösteren ülkeler arasinda yer aliyor. Sehirlerin markalasmasinda da bu gücümüzü etkin bir sekilde kullanabiliriz. Insaat sektörünün kalite anlayisi, sehir markalasmasinda belirleyici bir unsurdur. Nitelikli mimarlikla yapilan projeler sehre deger katmaktadir. Son yillarda Türkiye insaat sektöründe “marka sehir” vizyonuna katkisi açisindan Istanbul Havalimani, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Istanbul Finans Merkezi gibi birçok mega proje hayata geçirilmistir. Bunlar sadece yapisal basarilar degil, ayni zamanda sehir kimligini güçlendiren ve küresel ölçekte Istanbul’un prestijini artiran projelerdir. Bu mega projeler, ekonomik canlilik yaratmanin yani sira, uluslararasi arenada Istanbul’un cazibesini ve rekabet gücünü de yükseltmektedir. Ayrica, sürdürülebilirlik ve çevre duyarliligi gibi çagdas mimarlik prensipleri bu projelerde öncelik kazanmakta; böylece hem dogayla uyumlu hem de insan odakli yasam alanlari olusturulmaktadir.
Soner Keles
Motto Turkey Yönetim Kurulu Üyesi